Hürmüz Boğazı’ndaki Kriz ve Gıda Üretimi Üzerindeki Etkileri
İran’daki savaş, Hürmüz Boğazı üzerinden geçen petrol ve doğal gaz ticaretinin yanı sıra, gübre tedarikini de olumsuz etkileyerek gıda üretimini tehdit ediyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, dünya gübre ticaretinin yaklaşık üçte biri bu boğazdan geçmektedir. Savaşın patlak vermesiyle birlikte gübre fiyatları %80 oranında artış göstermiştir.
Gübre Arzındaki Kesintiler
Dünyanın önde gelen gübre üreticilerinden Yara International’ın CEO’su Svein Tore Holsether, gübre arzındaki kesintilerin haftada 10 milyar öğüne mal olabileceğini ifade etti. Basra Körfezi’ndeki çatışmalar, Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatları aksatmakta ve bu durum küresel tarım zincirini ciddi şekilde tehdit etmektedir.
- 500 bin ton azot bazlı gübre üretimi durdu.
- Gübre kullanımındaki düşüş, bazı ürünlerde verimi %50 oranında azaltabilir.
- Asya, Güneydoğu Asya, Afrika ve Latin Amerika gibi bölgelerde etkiler daha belirgin hale gelecek.
Gıda Krizi ve Sosyal Etkileri
Artan fiyatlar, zengin bölgelerin gıdaya erişimini sağlarken, bu durum küresel ölçekte bir gıda rekabeti yaratabilir. Holsether, düşük gelirli ülkelerin bu durumdan en fazla etkileneceğini belirterek, “Zengin ülkeler gıdayı satın alabilir, ancak yoksul ülkeler bu yarışa katılamaz.” uyarısında bulundu.
Özellikle İngiltere’de gıda enflasyonunun yıl sonuna kadar %10’a ulaşması bekleniyor. Uzmanlar, savaşın uzaması durumunda küresel gıda krizinin kaçınılmaz olabileceğine dikkat çekiyor.
Türkiye’deki Fiyat Artışları
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, nisan ayında markette fiyatı en fazla artan ürünün yeşil soğan olduğunu ve fiyat artışının %48.7 olduğunu açıkladı. Diğer ürünlerde de önemli fiyat değişiklikleri gözlemleniyor.
- Yeşil soğan: %48.7 artış
- Ispanak: %29.9 artış
- Patlıcan: %74.3 azalış
Uzmanlar, hasat döneminde gıda ürünlerinde üretim açığı yaşanabileceği konusunda uyarıyor. Dünya Gıda Programı, Orta Doğu’daki krizin 2026 yılına kadar 45 milyon kişiyi akut açlık riskiyle karşı karşıya bırakabileceğini öngörüyor. Daha fazla bilgi için sehirguncel.com.tr adresini ziyaret edebilirsiniz.
